 ORZECH
(Junglans regia L.)WystępowanieNa świecie rośnie około 15 gatunków orzecha. Występują one w Ameryce Płn. i Środkowej oraz w Azji i Europie Płd. Przez Polskę przebiega północna granica zasięgu występowania orzecha. Orzech włoski występujący w Azji rośnie od Turcji do Himalajów. Drzewo jednopienne, owoce pestkowce z jednym nasieniem nazywamy orzechem. Wysokość drzew do 30 m, wiek 300 do 600 lat (źródła nie są zgodne). Orzech rośnie na glebach żyznych, świeżych. Gatunek niezbyt odporny na mrozy. Najważniejsze gatunki amerykańskie to: Junglasnigra L. - orzech czarny, Junglas cinera L. - orzech szary, Junglans cirdiformis Maxim. - orzech sercowaty.
CharakterystykaDrzewo osiąga wysokość do 30 m i średnicę do 2 m. Posiada walcowaty pień i dużą koronę. Drzewo szybko rosnące. Kora w młodości gładka, szara, z wiekiem ciemniejąca z mocną, spękaną podłużnie korowiną. Biel i twardziel wyraźnie oddzielone. Twardziel w karpach korzeniowych i rozwidleniach gałęzi najczęściej o pięknym wzorzystym rysunku. Barwa twardzieli w zależności od wieku i warunków siedliskowych szarobrązowa do ciemnobrunatnej. Drewno często o falistym przebiegu włókien, o matowym połysku. Naczynia w drewnie wczesnym wyraźne, większe niż w drewnie późnym. Przyrosty roczne o różnej wyrazistości. Drewno bardzo dekoracyjne, w stanie świeżym posiada przyjemny, kwaskowaty zapach. Wysuszone liście i świeże łupiny orzecha zawierają garbniki i olejki eteryczne, a także jeszcze inne substancje o właściwościach farmaceutyków.
 Właściwości fizyczne
Juglans regia L. - gęstość w stanie zupełnie suchym - 450-640-750- kg/m3, gęstość przy wilg. 12-15% - 570-680-810 kg/m3, gęstość po ścięciu - 900-1000 kg/m3, skurcz: w kierunku wzdłuż włókien - 0,5%, w kierunku promieniowym - ok. 5%, w kierunku stycznym - ok. 7,5%, objętościowy - 13,4-14,0%
Juglans nigra L. - gęstość w stanie zupełnie suchym - ok. 560 kg/m3, gęstość przy wilg. 12-15% - 580-640-810 kg/m3, gęstość po ścięciu - 900-950 kg/m3, skurcz: w kierunku wzdłuż włókien - 0,4%, w kierunku promieniowym - 4,8-5,2%, w kierunku stycznym - 7,1-7,7%, objętościowy - 12,0-13,3%
Właściwości mechaniczneJuglans regia L. - wytrzym. na zginanie statyczne - 99-147-178 MPa, moduł sprężyst. przy zgin. stat. - 12500-13000 MPa, wytrzymałość na ściskanie - 44-72-89 MPa, wytrz. na rozciąganie II - 99-100-125 MPa, wytrz. na rozciąganie ^ - ok. 3,5 MPa, wytrzymałość na ścinanie - 7,0-9,0 MPa, udarność - 9,5-19,0 J/cm, twardość Brinella II - ok. 70 MPa, twardość Brinella ^ - ok. 52 MPa, wytrzym. na skręcenie - 27-30-32 MPa, łupliwość - 0,6-0,9 MPa, ścier: buk: orzecha jak 0,40:1,00
Juglans nigra L. - wytrzym. na zginanie statyczne - 90-103 MPa, moduł sprężyst. przy zgin. stat. - 11000-13500 MPa, wytrzymałość na ściskanie - 44-53 MPa, wytrz. na rozciąganie ^ - ok. 4,7 MPa, wytrzymałość na ścinanie - 8,8-9,6 MPa, udarność - 5,8-6,8 J/cm, twardość Brinella II - ok. 50 MPa, twardość Brinella ^ - ok. 26 Mpa
Obróbka mechaniczna: dobra; wszystkimi rodzajami narzędzi, drewno łatwo skrawa się zarówno obwodowo, jak i płasko. Suszeniedobre, przebiega powoli, po starannym wysuszeniu drewno prawie nie wykazuje zmian.  Sklejanie
dobre, choć związki alkaliczne zawarte w klejach mogą powodować przebarwienia.
Wykańczanie powierzchni: bardzo dobre, dobra obróbka na zmatowienie powierzchni, dobrze się pokrywa bejcami i lakierami. Trwałośćbiel ma niewielką trwałość; twardziel trochę podatna na zaatakowanie przez grzyby i owady, drewno nie jest odporne na działanie warunków atmosferycznych. Zastosowaniedo produkcji oklein, na meble, okładziny, wystrój wnętrz, na parkiety, wszelkie obudowy, na wyroby toczone, do rzeźbienia, na instrumenty muzyczne, intarsje, kolby strzelb, galanterię drobną, ramy obrazów.
Wady drewna: krzywizny, niecylindryczność, przemieszczenia twardzieli, skręt włókien, widlastość, fałszywa twardziel, przebarwienia oksydacyjne, pęknięcia mrozowe, pęknięcia okrężne, zgnilizny, chodniki owadzie, szkody wywołane przez ptactwo (dzięcioły).
|
