OLCHA

(Alnus glutinosa Gaertn.)

Występowanie

W Polsce olcha rośnie na terenie całego kraju, w Karpatach oraz Sudetach sięga regla dolnego. Drugim popularnym w Polsce gatunkiem olchy jest olsza szara , najczęściej drzewo o wysokości do 23 m i średnicy pierśnicy 50 cm, o zasięgu szerszym od olszy czarnej. Obejmuje on całą półkulę północną, ale w Polsce olsza szara ma mniejszy zasięg od olszy czarnej. W Europie ma dwa ośrodki: południowy - Alpy, południowa część Niemiec, Sudety, Karpaty, południowa Polska i Bałkany oraz północny - część Europy leżąca na północ od linii łączącej ujęcie Niemna z Orszą. Trzecim wreszcie gatunkiem olchy jest olsza zielona. Jest to krzew do 2 m wysokości. Gatunek ten sięga znacznie dalej na północ od olszy czarnej. Występuje też na Syberii, Kamczatce, w Japonii oraz w Ameryce Północnej. W Polsce olsza zielona jest gatunkiem wysokogórskim (sięga wyżej niż olsza czarna), występuje w Bieszczadach (Karpaty Wschodnie), tworząc zarośla powyżej lasu bukowego

Charakterystyka

Drzewo osiąga wysokość 20-25 m, niekiedy większą. Pień (strzała) do wysokości ok. 15 m jest wolny od gałęzi, o kształcie cylindrycznym, niekiedy z nabiegami korzeniowymi. Średnica pierśnicy do 100 cm, najczęściej jest jednak mniejsza, zwykle do 50 cm. Biel i twardziel nie są wyodrębnione. Drewno ma barwę czerwonawobiałą do żółto-czerwonej; pod działaniem powietrza i światła gwałtownie ciemnieje. Przyrosty roczne są słabo widoczne. Budowę ma zwykle prostowłóknistą, rzadko występuje skręt włókien, struktura równomierna, niezbyt drobna. Kora u drzew młodych zielonkawa, później przechodząca w ciemnobrązową do czarno-brunatnej; spękana o wysokim udziale garbników; udział kory wynosi ok. 15%, gęstość kory 426 kg/m3. Drewno jest mało dekoracyjne, ma zapach lekko kwaskowaty po ścięciu.

Właściwości fizyczne

gęstość w stanie zupełnie suchym - 450-510-600 kg/m3, gęstość przy wilgotności 12-15% - 490-550-640 kg/m3, gęstość po ścięciu - 800-850-930 kg/m3, skurcz: wzdłuż włókien - 0,5%, w kierunku promieniowym - ok. 4,4%, w kierunku stycznym - ok. 9,3%, objętościowy -12,6-14,2%.
Właściwości mechaniczne

wytrzymałość na zginanie statyczne - 44 -97-172 MPa, moduł sprężystości przy zginaniu statycznym - 7700-11 700 MPa, wytrzymałość na ściskanie - 31-55-77 MPa, wytrzymałość na rozciąganie wzdłuż włókien - 55-94-140 MPa, wytrzymałość na rozciąganie w poprzek włókien - 6,9-7,3-7,9MPa, wytrzymałość na ścinanie - 3,0-4,5-6,5 MPa, wytrzymałość na zginanie udarowe - 2,5-5,4-10,8 J/cm2, twardość Brinella w kierunku równoległym do włókien - 33-38 MPa, twardość Brinella w kierunku prostopadłym do włókien - 7-8 MPa, ścieranie (olcha : buka) jak 0,3 : 1.
Obróbka mechaniczna

drewno jest lekkie, miękkie, elastyczne, mocne, obrabia się dobrze, uzyskując przy tym gładkie powierzchnie; łupliwość dobra.

Suszenie

przebiega dobrze, szybko; drewno nie wykazuje większych skłonności do pękania i paczenia, ma dobrą zdolność odzyskiwania kształtu; kurczy się miernie.

Sklejanie

dobre i trwałe.

Obróbka powierzchni

dobra; drewno podatne na wykańczanie bejcami i lakierami.
WAŻNE!
Drewno biologicznie aktywne; może niekiedy wywoływać stany zapalne skóry i alergie.

Trwałość

na wolnym powietrzu niewielka; drewno bardzo dobrze przechowuje się w wodzie, nieodporne na zmiany warunków atmosferycznych.

Zastosowanie

drewno okleinowe na okleiny skrawane płasko i obwodowo. Jest ono stosowane w przemyśle sklejkowym, drewno konstrukcyjne na budowle wodne, drewno specjalne do produkcji płyt wiórowych i pilśniowych, papieru i celulozy, na instrumenty muzyczne, w modelarstwie, do wyrobu sprzętów domowych, kuchennych, na ołówki, ramy, zabawki; nadaje się do toczenia i rzeźby.

Drewno olchy łatwo poddaje się modyfikacji za pomocą styrenu lub żywicy mocznikowo-formaldehydowej, uzyskując w ten sposób większą trwałość. Modyfikowane drewno olchowe jest stosowane w przemyśle odlewniczym, szklarnictwie, w stolarce budowlanej, w przemyśle okrętowym.

Wady drewna

krzywizny, przemieszczenia rdzenia, skręt włókien, „róże”, rosochatość, przebarwienia oksydacyjne, rzadziej pęknięcia, plamki rdzeniowe, zgnilizna, przebarwienia spowodowane przez grzyby, chodniki owadzie.

Zmieniony ( Piątek, 16. Styczeń 2009 22:19 )