MODRZEW

(Larix decidua Mill.)

Występowanie

Charakterystyka

Drzewo osiąga wysokość do ok. 45 m i średnicę do 120 cm. Drzewa rosnące w lesie i w zamkniętych skupiskach są bardzo proste, cylindryczne do 2/3 wysokości strzały bez gałęzi. Drzewa rosnące samotnie wykazują skłonność do krzywizn (szablowatości).

Kora w młodości gładka, z odcieniem szarości popiołu; z wiekiem gruba do 3 cm, łuskowata, głęboko spękana. Udział kory w pniu jest bardzo duży i wynosi 16-24%, a jej gęstość 335 kg/m3, bogata w żywicę. Biel i twardziel wyraźnie odgraniczone. Biel żółtawobiały do czerwonawobiałego, szerokości 1-3 cm. Twardziel w stanie świeżym czerwonawobrunatna, ciemniejąca. Przyrosty roczne wyraźne wskutek bardzo szerokich ciemnych stref drewna późnego; kanały żywiczne dobrze widoczne. Drewno o dużej zawartości żywic, nie ma specyficznego smaku, w świeżym stanie odznacza się aromatem. Struktura najczęściej prosto włóknista, budowa równomierna.

Właściwości fizyczne

gęstość w stanie zupełnie suchym - 404-550-820kg/m3, gęstość przy wilgotności 12-15% - 440-590-850 kg/m3, gęstość po ścięciu - 800-900 kg/m3, skurcz: wzdłuż włókien - 0,3%, w kierunku promieniowym 3,3-4,3%, w kierunku stycznym 7,8-10,4%, objętościowy - 11,4-15,0%.

Właściwości mechaniczne

wytrzymałość na zginanie statyczne 64-99-132MPa, moduł sprężystości przy zginaniu statycznym - 6300-13 800-20 000 MPa, wytrzymałość na ściskanie - 41-55-81 MPa, wytrzymałość na rozciąganie wzdłuż włókien - ok. 107 MPa, wytrzymałość na rozciąganie w poprzek włókien - ok. 2,3 MPa, wytrzymałość na ściskanie - 4,5-9,0-10,9 MPa, udarność - 4,0-6,0-13,0J/cm2, trwałość Brinella na płaszczyźnie podłużnej - ok. 53MPa, twardość Brinella na płaszczyźnie poprzecznej - ok. 19 MPa, wytrzymałość na skręcanie - 10,1-13,0-16,3 MPa, łupliwość - 0,3-0,4 MPa, ścieranie - sosna: modrzewia jak 0,93:1,00

Obróbka mechaniczna

zarówno ręczna, jak i mechaniczna nie stwarza kłopotów. Występujące sęki są jednak twarde i często trudne do obróbki. Obróbka piłowaniem, struganie, nawiercanie, frezowanie, szlifowanie - dobre (piły często należy zwilżać wodą lub rozpuszczalnikiem do żywic); drewno dobre na okleiny płaskie i obwodowe; przy łączeniu na gwoździe zaleca się nawiercanie wstępne.

Suszenie

przebiega gładko, z niewielką skłonnością do pękania i paczenia; dobra zdolność odzyskiwania kształtu.

Sklejanie

dobre.

Obróbka powierzchni

dobra; łatwo poddaje się zmatowieniu i wykańczaniu lakierami; możliwość wystąpienia uszkodzeń przy powierzchniach wykończonych lakierami poliestrowymi; przed bejcowaniem należy stosować rozpuszczalniki żywic do oczyszczenia powierzchni.

Trwałość

dobra, drewno odznacza się bardzo dobrą trwałością, także w wodzie.

Zastosowanie

drewno nadaje się na cele budowlane i konstrukcyjne wewnętrzne i zewnętrzne, zwłaszcza w budownictwie wodnym, ziemnym, budownictwie mostów, kopalnictwie, młynów, także w bednarstwie (gdyż modrzew jest drewnem kwasoodpornym) oraz na progi, okna, schody, drzwi itp. Z modrzewia uzyskuje się terpentynę wenecką lub tzw. gumę orenburską. Kora modrzewia zawiera ok. 1,6% garbników i wykorzystuje się ją w garbarstwie na Węgrzech i w Rosji. Drewno modrzewia nadaje się na okleiny skrawane płasko, meble, okładziny, podłogi, boazerie. Odpowiednie jest także na maszty, panele, beczki do produktów chemicznych, w przemyśle płyt wiórowych; dobre w obróbce tokarskiej.

Wskazówki dodatkowe. Przetarcie odbywa się zawsze z korą. Przy układaniu w stosy stosuje się cienkie przekładki (łaty), chroniąc drewno przed bezpośrednim oddziaływaniem promieni słonecznych i opadów atmosferycznych. Do upraw nadaje się szybko rosnący, prostostrzelisty, mrozoodporny i rakoodporny, cieniodajny modrzew sudecki.

Wady drewna

zbieżystość, krzywizny (szablowatość), skręt włókien, przemieszczenia rdzenia, pęcherze żywiczne, rak.