 JESION
(Fraxinus exelsior L.)
Występowanie
W Polsce znanych jest około 35 gatunków jesionu. Na półkuli północnej rośnie około 65 gatunków jesionów; w gorącej strefie odnotowano jeden gatunek. W Polsce jest to dzikie drzewo leśne zaliczane do najbardziej cennych, szlachetnych gatunków rodzimych drzew liściastych. Występuje w dolinach rzecznych, gdzie z olszą i dębem tworzy drzewostany. Zasięg jesionu jest stosunkowo rozległy - występuje w całej Europie, na Krymie i Kaukazie, a także w Azji. Północna granica jego zasięgu sięga Norwegii, Szwecji, Finlandii. Nie występuje w Irlandii oraz w północnej i środkowej części Półwyspu Skandynawskiego. Nie jest spotykany w Europie Płd. i na Półwyspie Peloponeskim, w południowej części Półwyspu Apenińskiego, a także na Sycylii i Sardynii. Nie występuje w środkowej części Półwyspu Pirenejskiego.
CharakterystykaSzybko rosnące, zrzucające liście, średniej wielkości drzewo, wysokości 25-35 m i średnicy do ok. 100 cm. Dożywa mniej więcej 300 lat. Pień drzew rosnących szczególnie w zwarciu leśnym jest dobrze wyrośnięty, długi, prosty, do wysokości ok. 20 m wolny od gałęzi. W stanie wolno rosnącym drzewo wykazuje skłonności do rozwidleń. Kora do wieku ok. 50 lat gładka i zielonkawoszara, później brunatna, niemal czarna, spękana. Udział kory - ok. 13,9% objętości pnia z korą, gęstość ok. 457 kg/m3. Biel i twardziel trudne do odróżnienia. Biel szeroki i niemal biały. Twardziel żółtawa do czerwono-białej, później jasnobrązowa; na skutek zróżnicowanych stref zabarwienia często nieregularnie pręgowana lub „kłębiasto-chmurzasta”, a także zbliżona do barwy drewna oliwki. Drewno późne ciemniejsze od drewna wczesnego. Drewno jesionu jest drewnem nieregularnie wybarwionym, o rysunku słoistym, pręgowanym, bardzo dekoracyjnym. Zapach słaby, jedynie zaraz po ścięciu drewno jest słodkawo-aromatyczne. Właściwości fizycznegęstość w stanie zupełnie suchym 410-650-820 kg/m3, gęstość przy wilgotności 12-15% 450-650-860kg/m3, gęstość po ścięciu 600-800-1140 kg/m3, skurcz: w kierunku wzdłuż włókien 0,2%, w kierunku promieniowym 4,6-5,0%, w kierunku stycznym 8,0-8,4%, objętościowy 12,8-13,6%.  Właściwości mechaniczne
wytrzymałość na zginanie statyczne - 88-120-210 MPa, moduł sprężystości przy zginaniu statycznym - 4400-13400--18100 MPa, wytrzymałość na ściskanie - 23-52-80 MPa, wytrzymałość na rozciąganie w kierunku podłużnym - 70-165-293 MPa, wytrzymałość na rozciąganie w kierunku poprzecznym - 7,0-11,2 MPa, udarność - 1,0-6,8-8,0 J/cm2, twardość Brinella w kierunku równoległym - 36-65-100 MPa, twardość Brinella w kierunku prostopadłym - ok. 41 MPa, wytrzymałość na ścinanie - 9,0-12,0-14,6 MPa, wytrzymałość na skręcenie - 13,8-18,6-23,5 MPa, łupliwość-ok. 0,7 MPa. Obróbka mechanicznaręczna i narzędziowa - łatwa; drewno o wyższych gęstościach wykazuje przy struganiu skłonności do wyrwań krawędziowych; skrawanie płaskie i obwodowe - dobre. Suszeniezaleca się suszenie metodą techniczną; przebiega szybko i bez specjalnych skłonności do pękania; przy suszeniu sztucznym zalecane są umiarkowane temperatury suszenia, aby proces nie przebiegał zbyt szybko; drewno kurczy się miernie przy suszeniu na wolnym powietrzu, jednak przy suszeniu sztucznym - nieco więcej. Sklejaniedobre.  Obróbka powierzchni
dobra; drewno źle się bejcuje, jednak można je bez trudu pokrywać lakierami. Trwałośćniewielka, zwłaszcza na wolnym powietrzu; drewno nieodporne na warunki atmosferyczne. Zastosowaniedrewno nadaje się na okleiny skrawane płasko i obwodowo; do produkcji mebli, okładzin, parkietu; drewno konstrukcyjne średnich wymagań szczególnie do zabudowy wnętrz; specjalne drewno do wyrobu sprzętu sportowego, szczebli, słupów, ramiaków, beczek; przy budowie łodzi, maszyn, pojazdów, wagonów i samolotów; nadaje się do obróbki toczeniem i do snycerki. Wady drewnakrzywizny, skręt włókien, widlastość, niecałkowite twardzielowanie, pęknięcia mrozowe, przebarwienia oksydacyjne (zaszarzenie), fakultatywne powstawanie twardzieli (twardziel ciemna), zgnilizny, chodniki owadzie.
|
