BUK

(Fagus silvatica L.) 

Występowanie

Charakterystyka

Wolno rosnące drzewo o wysokości do 40 m i średnicy do 150 cm ma pierścień dobrze wyrośnięty i ukształtowany, do wysokości ok. 20 m wolny od gałęzi, o kształcie cylindrycznym.

Kora w młodości gładka, cienka, szarozielona o jasnym połysku, z wiekiem srebrzystoszara, zwłaszcza na gruntach wapiennych, udział kory wynosi 7,4%, gęstość - 579 kg/m3. Rysunek lekko słoisty na płaszczyźnie stycznej, lekko prążkowany na płaszczyźnie promieniowej, mało dekoracyjny. Barwa drewna jest czerwonawożółta do czerwonawobrunatnej, fałszywa twardziel czerwona do czerwono-brązowej. Zapach drewna jest niecharakterystyczny.

Obróbka mechaniczna

dobra, drewno jest podatne na skrawanie i łuszczenie, dobre połączenia na gwoździe i śruby - zaleca się jednak wstępne nawiercanie.

Suszenie

dobre, wykazuje skłonność do pękania i paczenia się.

Sklejanie

dobre.

Wykańczanie powierzchni

dobre, drewno dobrze się bejcuje i pokrywa lakierami.

Inne

fałszywa twardziel nie jest podatna na impregnowanie.

Wady drewna

krzywizny, niecylindryczność, skręt włókien, fałszywa twardziel, guzy, oparzelina, spękania mrozowe, przebarwienia spowodowane przez grzyby, przebarwienia oksydacyjne, zgnilizna, chodniki owadzie.

Trwałość

niewielka; drewno podatne na zaatakowanie przez grzyby i owady; nieodporne na warunki atmosferyczne.

Zastosowanie

drewno okleinowe; przeważnie na okleiny skrawane z przeznaczeniem na sklejki, płyty spajane, drewno prasowane; drewno na meble, okładziny i parkiet; drewno konstrukcyjne średnich wymagań; do budowy pojazdów, maszyn; zastosowanie w budownictwie ziemnym, wodnym i wysokim; drewno specjalne na płyty wiórowe i pilśniowe, papier i celulozę, przyrządy sportowe, beczki, skrzynki, ławki, uchwyty (oprawy narzędzi), sprzęt domowy, wełnę drzewną, zabawki, progi; nadaje się do toczenia. Ponadto z buka pozyskuje się ocet drzewny, węgiel drzewny i olej smołowy; drewno świetne do celów giętarskich.

Właściwości fizyczne

gęstość w stanie suchym - 490-680-880 kg/m3, gęstość przy wilgotności 12-15% - 540-720-910kg/m3, gęstość po ścięciu - 820-1070-1270 kg/m3, skurcz: wzdłuż włókien - 0,3%, w kierunku promieniowym - ok. 5,8%, w kierunku stycznym - ok. 11,8%, objętościowy - 14,0-17,9-21,0%.

Właściwości mechaniczne

wytrzymałość na zginanie statyczne - 74-123-210 MPa, moduł sprężystości przy zginaniu statycznym - 10 000-16 000-18 000 MPa, wytrzymałość na ściskanie - 41-62-99 MPa, wytrzymałość na rozciąganie wzdłuż włókien - 57-135-180 MPa, wytrzymałość na rozciąganie w poprzek włókien - 7,0-10,7 MPa, wytrzymałość na ścinanie - 6,6-8,0-19,0MPa, udarność - 3-10-19 J/cm2, wytrzymałość na skręcanie - 15-19MPa, łupliwość - 0,4-0,5 MPa, twardość Brinella na płaszczyźnie podłużnej - ok. 72 MPa, twardość Brinella na płaszczyźnie poprzecznej - ok. 34 MPa, ścieranie (dąb do buka) jak 1,56:1,0

Różne 

Drzewo występowało już w czasie zlodowaceń, odrodziło się w czasie ociepleń i trwa od młodszego trzeciorzędu do chwili obecnej.

Najstarszy buk zwyczajny rośnie w Sierakowie (województwo poznańskie) i ma 327 lat. Obwód jego wynosi 678 cm, pierśnica 216 cm. Owoc buka - bukiew – jest  jadalny, a olej wyciskany z bukwi jest jednym ze składników margaryny. Dlatego też od dawna drzewem tym interesowali się hodowcy trzody chlewnej. Według wierzeń starożytnych Daków (Rumunia), buk uważany był za „drzewo płodności”. Z kolei swoją nazwę zawdzięcza temu drzewu, jak głosi legenda, drewniany instrument muzyczny, fagot (buk – Fagus). Zwarty las bukowy złożony z dorosłych 200-letnich buków, zwany Gajem Świętopełka, znajduje się w Kartuzach. Osławiona Bukowina Tatrzańska to drugie miejsce występowania buka w Polsce.